پیر بته مثال (2381) :
دِماسِندی دِم، دِم نَوونِه
معنی
دُم چسبانده شده که دیگر دُم نمیشود.
کنایه از
باید اصالت داشت و به خود متکی بود.
پیر بته مثال (2382) :
فقیر سره ی بمردن سو نکنده
کنایه از
در خانه ی فقیر مردن به چشم نمی آید ، در خانه ارباب یار گرفتن .
توضیجات بیشتر
در مورد بیچارگی فقرا و اینکه جنایات اربابان به چشم نمی آید ، بکار می رود.
پیر بته مثال (2383) :
بَمرده گوئه شیر اتّا جوله بونه
معنی
شیر گاو مرده به اندازه یک شیردان چوبی می شود
نویسنده : مهربانو ابراهیم زاده
پیر بته مثال (2384) :
رَشِ گو جونکا نوونِه
معنی
هر گاو نری گاو شخم زنی نمی شود
نویسنده : مهربانو ابراهیم زاده
پیر بته مثال (2385) :
اون هلِشت ،گو بلِشته.
معنی
آن رشته راگاو با زبان خود لیسید وپاره کرد
نویسنده : مهربانو ابراهیم زاده
پیر بته مثال (2386) :
آمنه مار آمنه بِزا، هِنیشته دردونه بِزا ...
معنی
: مادر آمنه آمنه زایید، پس از این همه انتظار دردانه زایید
پیر بته مثال (2387) :
آمنه مار آمنه بِزا، هِنیشته دردونه بِزا ...
معنی
: مادر آمنه آمنه زایید، پس از این همه انتظار دردانه زایید
پیر بته مثال (2388) :
چَم دِه ره چَم نَدِه اِسا که هِدایی کم نَدِه
معنی
کسی را به چیزی عادت نده و اگر که داده ای، کم نده.
کنایه از
کسی را به چیزی عادت نده در غیر این صورت هر چیزی که خواست نباید او را [دست خالی] برگردانی.
نویسنده : زنده یاد سهراب یوسفی گرجی
کتاب : ضربالمثلها و کنایات محلی شرق مازندران
پیر بته مثال (2389) :
فیوج مونه...
توضیجات بیشتر
(فیوح طایفه ای ازکولی ها)است.
پیر بته مثال (2390) :
نِمک وِنه زِندی سَر کَته
معنی
نمک روی زانوی او قرار دارد
کنایه از
کنایه به آدم نمک نشناس است
توضیجات بیشتر
کسی که از مجلس طرف بیرون رفت نمکی که روی زانوی او قرار داشت پائین میریزدحرمت نون و نمکی راِ که خوردیم داشته باشیم
نویسنده : خانم محمودی از هزار جِریب شرق مازندران
پیر بته مثال (2391) :
📍میزا شورا ره بَوینه هر شو اَتتا لاک رینه .📍میزا شورا ره بَوینه روزی اَتتا لاک رینه .
معنی
🔹 ریننده شورنده رو ببینه هرشب(اندازهی) یک (ظرف) لاکی میرینه !یا🔹 ریننده شورنده رو ببینه روزی(اندازهی) یک (ظرف) لاکی میرینه !
کنایه از
این زبانزد زمانی بکار میرود که در کارِ خانه یا محلِ کار یک کنندهیکار اضافه گردد( یا باشد) و شخصی یا اشخاصی ببینند که کارها و وظایف را کنندهیکار پیش میبرد و انجام میدهد ،و سپس این زمان برخی از افراد تنبل ، بیمسئولیت یا بیدرک دست از فعالیت میکشند و یا خرابکاری میکنند ، ریخت و پاش میکنند و...حتی کارهای شخصی خودشان را انجام نمیدهند و زحمت را بیشتر میکنند و به دوش شخص بامسئولیت و کنندهیکار میاندازند این زبانزد را به کار میبرند.و خلاصه اینکه شخصی به کسی دلگرم باشد و برای همین رویش باز شود و یا دستش باز بشود تا بیمسئولیتی و خرابکاری و سستی در انجام کار داشته باشد چنین زبانزدی بکار میبرند .
توضیجات بیشتر
منطقه: آمل مازندران
پیر بته مثال (2392) :
بَدیمه ته رِه. یاد بمو مه رِه
معنی
تو را که دیدم یادم افتاد ( تازه به یادم امد )
کنایه از
کنایه از قولی که داده بودم را فراموش کِردم. و به محض دیدن تو به یادم آمد
پیر بته مثال (2393) :
بِرار اگه برار گوشت ره بخره. ای هِسّکا ره شگ پیش دِم نَدِنه
معنی
معنی و مفهوم: برادر اگر گوشت برادرش را هم بخورد. ولی استخوان برادرش را پیش سگ نومی اندازد
کنایه از
مفهوم کنایی : کنایه از این امر هست که قوم و خوبش هر وقت باشه بازم قوم و خوبش هست و هوای هم راِدارند
پیر بته مثال (2394) :
بَند بزهِ چینی رِه موندنه
معنی
شبیه چینی بند زده است
کنایه از
کسی که دلش شکسته است و با کوچکترین ناراحتی بغضش می ترکد
پیر بته مثال (2395) :
بَنشِنه ته رِه باهوتِن. تَلی تِک. تِج هسه !
معنی
نمیشود به تو گفت نوکِ تیغ (خار) تیز است
کنایه از
کنایه به کسی ادم کم جنبه است. و حتی از واقعیت ها هم فرار میکند. و وقتی حرف درست و واقعیت را هم بشنود. ناراحت میشود
پیر بته مثال (2396) :
شال بٓئوت بٓئوت،دریای او کِلاک نٓکِنٌه.
معنی
.به گفته شغال آب دریا موج نمیزند.
کنایه از
حرف هرکس مورد تأیید واقع نمی شود.
توضیجات بیشتر
..(به حرف گربه سیاه بارون نمیاد)
نویسنده : استاد منوچهر زمانی
پیر بته مثال (2397) :
شه کنّه،شِه خِرنه.
معنی
.خودش کار می کند،خودش میخورد..
کنایه از
خودکفایی. کسی که نیازمند کسی نیست
پیر بته مثال (2398) :
اَما تِرِ اسبِ زين سِوارْ ويمبیتو اَمارِه چَكِ چَرْم لينگ نوينی
معنی
ما تو را سوار بر اسب رهوار می بينيم ولی تو چشم ديدن ما را پياده و با گيوه مندرس هم نداری.
کنایه از
ما خير تو را می خواهيم و پيشرفت تو را می بينيم اما تو چشم ديدن ما و توقع پيشرفتمان را نداری.
پیر بته مثال (2399) :
دَرد، خرواری اِنه، مِثقالی شونه.
معنی
درد (مانند) خروار، (انباشته) میآید و مثقال گونه (کم کم) میرود.
کنایه از
شکیبایی و تحمل است
توضیجات بیشتر
هنگامی که در مقابل کسی که دردمند شده است و به راحتی از آن خارج نمی شود، بکار میبرند.
پیر بته مثال (2400) :
تِه ره شو بَوِرِن، بی چراغ و سو بَوِرِن.
معنی
تو را شب و بدون روشنایی به خانه ی بخت ببرند.
کنایه از
این مَثَل در معنای کنایی به دو منظور مختلف استفاده می شود. یا با تندی و توهین و یا شوخی که عموما بصورت شوخی مورد استفاده قرار می گیرد. به خاطر این باور، عموما زنان بیوه یا دختران پیر را شبانه به خانه ی شوهر می بردند
