پیر بته مثال (2021) :
سَگ منظور دارنه وه نِدارنه
معنی
سگ منظور دارد او ندارد
کنایه از
قدر شناسی و قدردانی است
توضیجات بیشتر
کاری که دیگران برای ما انجام میدهند قدر دان زحمانشان باشیم
پیر بته مثال (2022) :
او روشن کَر رِه موندِنه
معنی
شبیه حَشرِه زلال و روشن کننده آب است
کنایه از
کسی که زیاد در رفت و امد است یک جا بند نمیشود
توضیجات بیشتر
گاهی اوقات که اب گِل آ لود میشود نوعی حَشره به نام ابدَوک (آب تِرتِرَک) با رفت و امد زیاد اب را مجدداً زلال میکند که در زبان مازندرانی به این حشره او روشن کَر میگویند
پیر بته مثال (2023) :
شِه اسبِ اوسار رِه مردم دَس نَدِه
معنی
افسار اسب خودت را دست مردم ندِه
کنایه از
کنایه از این امر است که اختیار زندگی و مال خودت راه دست دیگران نده
پیر بته مثال (2024) :
خَلِه دار رِه خَله وِنه
معنی
کسی که زیاد دارد زیاد میخواهد
کنایه از
افراد طَمّاع هست که هرچی دارند باز سیر نمیشوند و بیشتر حرص مال دنیا را میزند
پیر بته مثال (2025) :
تَش هایته خِنه او خوانه نا نَفت
معنی
خانه ای که آتش گرفته است نیاز به آب دارد نه نَفت
کنایه از
این امر است که کسی که دچار مشکل شد نیاز به آرامش و دِلداری دارد نه سرکوفت و سَرزنش و زخم زبان
پیر بته مثال (2026) :
پَرچین ره پرچین دِز که بَیرِه خدا به دادِچِلیکا چین بَرِسه
معنی
پرچین را که دزد پرچین بردارد وای به حال کسی که چوب های خشک اطراف پرچین را جمع میکند
کنایه از
افراد ضعیف است که بر اثر اشتباه دیگران آنها زیان می بینند
واژگان :
چِلیکا چین -->
کسی که چوب های خشک اطراف پرچین را جمع میکند
پیر بته مثال (2027) :
تا وِنه سَر لَحد ره چَک بَیره تدوندِه که بَمردِه
معنی
تا سرش به سنگ لحد برخورد نکند نمیداند که مُرده ( فوت کردِه است
کنایه از
افرادی که از زندگی و از اطراف و اطرافیانش غافِل شده است
پیر بته مثال (2028) :
دربَندِ غَم قدیم نَباشیم امروز خِش باش شاید فِردا دَنِباشیم
معنی
در بند غم و غصه های گذشته نباشیم امروز خوش باشیم شاید فردا زنده نباشیم
کنایه از
افرادی است که افسوس گذشته را میخورند
برابر پارسی
دی رفت و باز نیاید فردا را اعتماد نَشایدحال را غَنیمت که دیگر نیایَد( خواجه عبدالله انصاری)
پیر بته مثال (2029) :
خالی بِتیم ایمان ره کورنه.
معنی
شکم گرسنه ایمان میخواهد چیکار؟
کنایه از
این است که معیشت بر ایمان ارجحیت دارد
پیر بته مثال (2030) :
چَپون که دزد بوئه، وِرگ عِلاج‌ رِ کورنی؟
معنی
چوپان که دزد باشد، چرا جلوی گرگ را می گیری؟
کنایه از
وقتی دوستان خیانت می‌کنند، چه انتظاری از دشمنانت داری؟
پیر بته مثال (2031) :
اگه تِه مار نَهیم ته دایه که بیمه !
معنی
اگر مادرت نبوِدم دایه ات که بودم ؟
کنایه از
فرزند قدرنشناس که به مادر بی احترامی میکند
پیر بته مثال (2032) :
شیر شونِه شَکِر اِنه مار شونِه دِتِر اِنه
معنی
شیر می رود شِکَر می آید مادر میرود دختَر می آ یَد
کنایه از
افرادی است که با رفت و امد زیادی و بی جهت و بی خودشان موجب درد سَر همسایگان یا دوستان و آ شِنایان میشوند
پیر بته مثال (2033) :
فِلونی خَله شه جان ره میس گیرنه
معنی
فِلانی بیش از حد جان خودش را در مُشتِ خودش میگیرد
کنایه از
افرادی است که بیش از حد و اندازه خِساسَت به خرج میدهند
پیر بته مثال (2034) :
به شاخ آهو بَندِ بَهیئه
معنی
به شاخ آهو بَسته شده است
کنایه از
بالا رفتن سرسام آوَرِ قیمت هاست
پیر بته مثال (2035) :
بِنه یِ سَنگ و چو همه صِدا بِمونه
معنی
تمام چوبِ ها و سنگ های زمین صِداشون در اَمد
کنایه از
کسی است که بخاطر کارهای ناشایستی که انجام داده صدای همه راِدر آوره حتی صدای سنگ و چوب را
پیر بته مثال (2036) :
میون وَنگ دِه و کِنار جنگ دِه هَسه
معنی
در وسط داد میزند در کنار مایلِ به جنگ هست
کنایه از
کسی که در ظاهر مخالف جنگ و دعواست ولی در باطنش دوست دارد دعوا شود تا او به مقصودش برسد
پیر بته مثال (2037) :
ته شه مهمونی اَی وَر نِشین هم خوانی..؟
معنی
تو خودت مهمان دیگران هستی اونوقت یکی دیگر راِهم کنار خودت داری
کنایه از
فرد یا افرادیست که خودشان سَربار دیگران هستند افراد دیگری را هم با خودشان به مهمانی می برند
پیر بته مثال (2038) :
آدِم اتّا تو یِ جه بَند هَسّه مال اتا شویِ جِه
معنی
انسان به یِک تَب بَند است و مال و ثروت به یک شب بند است
کنایه از
این موضوع است که به دنیا نباید دِل بَست
توضیجات بیشتر
انسان ممکن است با یک تَب کردن از بین بورد سرمایه و مال و ثروت ممکن است در یک شب با بلاهای طبیعی و انسانی از بین بِرود
پیر بته مثال (2039) :
خدایِ کَرِم دور میِرزایِ قَلِمِ دور
معنی
قربان لطف خداوند و قربان قَلم میرزا شوم
کنایه از
زمانی است که کسی مورد لطف و بخشش فردی بزرگ قرار میگیرد
پیر بته مثال (2040) :
فِلونی ته کِلا مه کِلا کِندِه
معنی
فلانی این کُلاه و آن کُلاه میکند
کنایه از
کسی است که فرض و وام گرفتن از این و آن زندگی میکند