پیر بته مثال (1481) :
سگ تعریف ره هاکِنی، مِرغِنه خوار بونه.
معنی
اگر از سگ تعریف و‌ تمجید کنی، تخم مرغ خور می شود.
کنایه از
خود باختِگی است.
پیر بته مثال (1482) :
آشکِنی اَگه دماوند سَر دَوِنِّه، اَی وِنه ریشه لَجِن دِله دَره.
معنی
گیاه تاج خروس وحشی اگر روی قله ی دماوند هم بِروید، باز ریشه اش در لجنزار است.
کنایه از
افراد بی لیاقت است.
پیر بته مثال (1483) :
اَمه خشکه کیِلِه هم روزی او کَفِنه.
معنی
یک روزی جوی خشکیدِه ما هم آب جاری می شود.
کنایه از
بهتر شدن اوضاع
پیر بته مثال (1484) :
بئوتِمه نوش، بَپِرسِِّه مه دوش.
معنی
گفتم نوش، پرید روی دوشَم.
کنایه از
افراد پررو و گستاخ است.
پیر بته مثال (1485) :
آستونه ی شَم ره بَخِرده، آقا ره هم خِرنه.
معنی
شمع آستانه را خورده، یقین بِدون خود امامزاده را هم می خورد.
کنایه از
آدم طماع و‌ حریص است.
پیر بته مثال (1486) :
خِدِ دار کَتین ره موندنه.
معنی
شبیه کُنده ی درخت است.
کنایه از
افراد بی احساس و بی عاطفه است.
پیر بته مثال (1487) :
بَشِستِه سَر لیم بَیتِه . بَپِتِه نون سیم بَیتِه
معنی
سَر شسته شده را جِرم گِرفته. نان پخته را کَپَک زدِ
کنایه از
چشم انتظار نشستن است
پیر بته مثال (1488) :
هر وقت منه یاد اِنه، گو داد اِنه.
معنی
هر وقت یادم میاد بر من چی گذشت، مثل صدای گاو صدام بلند می شود.
برابر پارسی
دستمزد کسی را با نامردی دادن، جواب خوبی با بدی دادن.
پیر بته مثال (1489) :
حلیمه گَنِّم نَخِرنه؛ بی چَم دَکِته، چِچِم ره هم خِرنه.
معنی
حلیمه گندم نمی خورد؛ وقتی به ناچاری افتاد چِچِم می خورد.
کنایه از
از روی اجبار تَن به هر کاری دادن
واژگان :
چِچِم -->
گیاهی است شبیه گندم که به همراه آن رشد می کند ، ولی نان آن باعث سردرد می شود.
پیر بته مثال (1490) :
مِلیجه ی وِسَِّه، اِسبِه قِوا دوجِنه.
معنی
برای مورچه قبای سپید می دوزد.
کنایه از
کار بیهوده انجام دادن است.
پیر بته مثال (1491) :
هِلا هَلی شالِ خوار نَئییه.
معنی
هنوز موقع خوردِن آلوچه توسط شغال نشده است.
کنایه از
اینکه هنوز این موضوع در دسترس همگان قرار نگرفته است.
پیر بته مثال (1492) :
هر کی دار ره تِکون دِنه، اول شِه ره شِه سر شَندِنه.
معنی
هر کسی درخت را تکان می دهد، شبنمی که روی درخت نشسته است اول روی سر خودش می ریزد.
کنایه از
نتیجه ی اشتباه هر کسی اول دامنگیر خودش می شود.
پیر بته مثال (1493) :
همه ره سگ گیرنه، اِما ره سگ کِته.
معنی
همه را سگ گاز می گیرد، ما را توله ی سگ.
کنایه از
گیر آدم های پَست و فرومایه افتادن است.
پیر بته مثال (1494) :
صبح تا نماشون وِره دوش هایری، نماشون گِنه : مِه کینگِ پچلیک بَیته.
معنی
اگه از صبح تا غروب کولش کنیم، میگه : نیشگون گرفته.
کنایه از
نمک نشناسی
پیر بته مثال (1495) :
اولی ره بکن نه ماه و نه روزبقیه ره بکن هر روز و هر روز
معنی
اولی را نه ماه و نه روز زایمان کندیگری ها را هر روز زایمان کن.
کنایه از
اشاره به آدم عجول دارد که در هر کاری دوست دارد زود به نتیجه برسد.
نویسنده : عادل نوربخش
پیر بته مثال (1496) :
ول دار توک پشتی راس ننه
معنی
درخت کج با کمک قیم صاف نمی شود
کنایه از
آدم بد ذات با راهنمایی و مراقبت ذاتش درست نمی‌شود
توضیجات بیشتر
منظور به آدم های یک کش که فقط شه گپ سر درنه و هرچی بوی وشونه دله نشونه هم هسه
نویسنده : عادل نوربخش
پیر بته مثال (1497) :
نا شی دارنه بَوِّه زِنانا وَچه دارنه بوِّه نِنا
معنی
نه شوهر دارد که بگوید زننه فرزند دارد که بگوید مامان یا مادر
کنایه از
کسی استِ که آقا بالا سر ندارد. خودشِ هست و خودش و بی دردِ سر زندگی میکند
پیر بته مثال (1498) :
با سَلام و صَلِوات خَر بار نَوونه
معنی
با سلام و صلوات الاغ بارگیری نمیشود
کنایه از
باید پِی و دنباله ی کار راِ بگیرید
برابر پارسی
با حلوا حلوا گفتن دَهان شیرین نمیشود
پیر بته مثال (1499) :
اَتّا بار بوم دَکِفِه کیبونی بونه
معنی
یک بار از روی پشت بام بر زمین بی افتَد. کدبانو میشود
کنایه از
درس عبرت گرفتن است
پیر بته مثال (1500) :
دلسوزه خنه خرابه.
معنی
خانه ی آدم دلسوز خرابه.
کنایه از
محبت کردن به دیگران به ضرر آدم تمام می شود.