پیر بته مثال (2201) :
وِنه کِلای تِک زیگ نَنیشته.
معنی
نوک کلاه اش پرنده ی (زیگ) نمی نشیند.
کنایه از
یعنی همه چیز بر وفقِ مراد است.این زبانزد در بیان اوضاع احوال کسی بکار می رود که از هر نظر وضعیت اش مساعد باشد، همه چیز برایش ایده آل باشد به تعبیری ایام از هر نظر به کام اش باشد، می گویند.
توضیجات بیشتر
#زیگ پرنده ای کوچک اما بسیار تند و تیز و زیرک است به طور که صیادان برای به دام انداختن این پرنده باید مترِصد فرصت مناسب باشند یعنی همان 'روز برفی' و در این مورد زبانزد معروف تبری هست که ( زیگ رِ وَرف روز گیرننه ) و کاربرد در مذمت و نکوهش انسانی است که بسیار فرصت طلب است، می گویند.
نویسنده : نگارش ترجمه و تاویل حجت مقیمی مقدم
کتاب : #روایت عامه ی مردم مازندران
پیر بته مثال (2202) :
فلانی ( زیگ وَرف روز کِنّه )
کنایه از
یعنی فرد بسیار فرصت طلب است مصداق فارسی است
توضیجات بیشتر
#اما چرا پرنده زیگ نمی تواند بر کلاه او بنشیند؟تصور نگارنده بر این که کسی که همه چیز بر وفق مراد اوست وضع اش از هر نظر خوب باشد از شادی در پوست خود نمی گنجد و به خاطر شادی فراوان به وجد آمده و جنبش او از شادی دل خوشی زیاد می شود به طوری که پرنده ی زیگ با همه تندی و تیزی اش نمی تواند بر کلاه او بنشیند چون حرکت جنبش شخص مد نظر در زمانی سر خوشی بسیار زیاد است.
برابر پارسی
( از آب گِل آلود ماهی گرفتن است )
نویسنده : نگارش ترجمه و تاویل حجت مقیمی مقدم
کتاب : #روایت عامه ی مردم مازندران
پیر بته مثال (2203) :
اندِه گَتی آسمونِ دِله اسّارِه کم و زیاد بونه .
معنی
تو اینِ آسمان به این بزرگی ستاره کم و زیاد میشود
توضیجات بیشتر
همیشه حال آدم ها خوب نیست یک روزی هم بد است .
پیر بته مثال (2204) :
خان دائی بِز گوشت نَخِرنه
معنی
خان دائی گوشت بُز نمی خورد.
کنایه از
فَخر فروشی و خودخواهی زیاد است
پیر بته مثال (2205) :
فِلونی اوی جا پاک تِر هسه آدینه ی جا صاف تِر
معنی
فلانی از آب پاک تر است و از آئینه صاف تَر
کنایه از
انسان پاک و بی گناه است
پیر بته مثال (2206) :
اتّا اِنار بیست و هَشتا بیمار
معنی
یک عددانارو بیست و هَشت نفر بیمار
کنایه از
مقدار کم و ناچیز است
پیر بته مثال (2207) :
ات تیم کیش میش چهل تا درویش
معنی
یک عدد کِشمِش چهل تا قلندر
کنایه از
مقدار کم و ناچیز است
پیر بته مثال (2208) :
دِرزِن فِرو نشونه وه دَره گوال دوج فِرو کِنده
معنی
سوزن فرو نمی رود او میخواهد جوالدوز فرو کند
کنایه از
کار بیهوده و عَبَث است
پیر بته مثال (2209) :
اِما سال در دِوازدِهِ ماه ویمبی اِتّا بار هم ته بَوین
معنی
ما در سال که دوازده ماه است می بینیم حالا یک بار هم تو ببین
کنایه از
کنایه به کسی است که خودش سر شار از عیب و ایراد است تا عیبی و ایرادی در کسی می بیند خیلی سریع عیب طرف را بیان میکند
پیر بته مثال (2210) :
کِرکی رِه که شال نماشون وَرنه بهتِره که همون صوایی بَوِره
معنی
مرغی را که شغال به هنگام غروب می بَرَد بهتر است که صبح ببرد
کنایه از
کنایه از نگرانی کمتر است
پیر بته مثال (2211) :
حَسنو بلد نییه اوبِنی هم شونه
معنی
شِنا بَلد نیست تازه زیرآبی هم میرود
کنایه از
کسی که بی تجربه است تازه شیرین کاری هم میکند
پیر بته مثال (2212) :
دار دَوِس بی مَگه ؟.
معنی
مَگر به درخت بسته بودنت ؟
کنایه از
به افراد گرسنه است
توضیجات بیشتر
کسی که از شدت گرسنگی چیزی را روی سفره باقی نمیگذارد.
پیر بته مثال (2213) :
هر جا بَرسه تورِه ی گِدائی رِه بِنه اِلندِه
معنی
به هر مکانی که وارد شد کیسه ی گِدائی اش راس پهن میکند
کنایه از
کسی که طبعش گِدا است
توضیجات بیشتر
این ضرب المثل خطاب به افراد گِدا مَسلَک است.
پیر بته مثال (2214) :
خَری رِه که سَر وَری طَویلِه نشونه عَقِب وَری بَوِر
معنی
الاغی را که با سر تو طِویله نمیرود از عَقب ( برعکس ) به طِویله بِبَر
کنایه از
کنایه از لَج نَکردن است
توضیجات بیشتر
اگر کسی در کاری لَج و لجبازی میکند شما کوتاه بیا ئید
پیر بته مثال (2215) :
پیر سَری لَمِ سَر خِش بَیِّه
معنی
سَر پیری روی بوته های تَمِشک میخوابد
کنایه از
کنایه از آوارگی است
توضیجات بیشتر
کسی که به هنگام پیری در به در و آواره و بی خانمان میشود
پیر بته مثال (2216) :
مِرده زِنده بَویه، بلا به جان بنده بَویه.
معنی
مُرده زنده شد، بلا به جان بنده شد.
کنایه از
به ناتوان یاری برسانی، باعث دردسر می شود.
پیر بته مثال (2217) :
آش ره مار بپجه، پلا ره خاخرغریب برار بخره، تن نووه لاغر
معنی
آش مادر بپزد، برنج را خواهربرادر غریب بخورد، لاغر نشود.
کنایه از
اشاره به زحمت بعضی از غذاها و طعم و چاشنی آن نیاز به تخصص زیاد دارد، بنابراین آش را باید مادر باتجربه و متخصص آشپزی درست کند و پخت برنج که تخصص کمتری نیاز هست،خواهر زحمت بکشد و برادری که در غربت هست و به میهمانی مرخصی آمده بخورد و تا به تن و توش خود بیفزاید و لاغر نشود.
توضیجات بیشتر
محبت مادرانه و خواهر برادری هم از این ضرب المثل استفاده می شود.
پیر بته مثال (2218) :
فِضول فِضولی نَکِنه، شاه چونّه بَطرکلا کجه؟
معنی
اگه آدم فضول حرف نزند، شاه از کجا می داند بَطرکلا کجاست؟
واژگان :
بَطرکلا --> اسم ییلاقی در نور - بلده
پیر بته مثال (2219) :
بِزِک نَمیر وِهار اِنه،خروِزه و خیار اِنه
توضیجات بیشتر
حسنی شه گَتنای پَلی اِتّا خجیرِ مَله زندگی کِرده.اِتّا بِزکِله داشته آ خَله هم بِزکِله ره خواسته.روز بِزکِله وَرده صَرا تازه عِلف بَخره.هِلا پَییز نِمو که حَسنی نِخار بَیه آ یَکماه خِنه دِله کَت بِیه.گَتنا اِنبار دِله کَمِل آ یونجه داشته آ هر روز دا بِزکِله بَخره.حَسنی که بِتر بَیه، دِیگه صَرا تازه علف دَنِبیه،اون سال سِرما زود بِمو.همه جا ره وَرف سَرهایته، اِنبار کَمِل و یونجه هم توم بَیه.بِزکِله وِشنایی وَنگِ وا کِرده.حسنی دِل بِزکِله واسه سوته هَیی وِنه سَر ره دَس کَشیه گِته: 'صَور هاکِن وِهار اِنه تازه عَلِف صَرا ره مَشت کِنه،تِره وَرِمه صَرا هُرچی ته دِل خوانه تازه عَلِف بَخِری.'گَتنا که حسنی گَپ ره اِشنوسه وِره خَنّه بَیته آ بَته:اِتّا پیربَته مثال دَره که گِنه: بِزِک نَمیر وِهار اِنه،خَروزه و خیار اِنه. وَچه جان بِزکِله اِیان گَپِ جا که سیر نَبونه.بور هِمسایه سِره کِمل وِشونِ جا قرض هایر، وِهار بَیه ته وِشون قَرضی کَمِل ره پس هاده.حسنی بورده هِمسایه جا کَمِل قرضی بَیته آ بیارده هِدا بِزکِله بَخرده، بِزکِله بِتیم که سیر بَیه اِسا بِمپری کِرده.
نویسنده : گرد آوری جمیله باقری الاشتی
پیر بته مثال (2220) :
گَت گتِ دَنگِ ره ، خاشِه چِپائِه سَر زَنده.
معنی
-دنگ های بزرگ(برنج کوب) را روی نیم دانه های خودش می زند.
کنایه از
به منافع شخصی خود می اندیشد.( خاشِه وَر زرنگه)
