پیوند ها
بستن
خانهنویسنده
پیر بته مثالپیر بته مثال
پیر بته مثال (2281) :
تِک کِه بَیّه چَکّوشی وِه رِه وِنه بَکوشی
معنی
وقتی کَسی با لبش شروع کرد به حرفهای زِشت فقط باید او را بکُشی
کنایه از
کنایه به افرادی است که حرف های نامربوط و به دور از اخلاق از دهانشان خارج میشود.
پیر بته مثال (2282) :
کال چرم پوش، زین سوار بهی یهبشقاب پلاخوار، اتاق دار بهی یِه
معنی
آنکه کال چرم پوشیده بود، زین سوار شدآنکه در بشقاب برنج میخورد، صاحب اتاق شد
کنایه از
زمانه برگشتفقیر صاحب همه چیز شده و اصالتش را فراموش کرد.
توضیجات بیشتر
این ضرب المثل بیتی از #امیر_پازواری می باشد.کال چرم پاپوشی پوستی بود که معمولا فقرا می پوشیدند.در قدیم فقیر یا رعیتی که به منزل کدخدا یا خان می رفت، اگر هنگام صرف غذا می رسید، در بشقابی برایش برنج می ریختند و در پایین دست خانه می نشست و می خورد.
واژگان :
کال چرم -->
کفش یا پاپوش که جنسش از پوست حیوانات بخصوص گاو بود.
پیر بته مثال (2283) :
اوسار بوس!
معنی
افسار گسیخته!
کنایه از
بی قید وآزاد، بی اعتنا به قانون
پیر بته مثال (2284) :
اوسار بزوئن!
معنی
افسار زدن!
کنایه از
مطیع ساختن، رام کردن
پیر بته مثال (2285) :
او روشن کر!
معنی
آب روشن کن!
کنایه از
میانجی کسی که همواره به اختلاف دیگران پایان می دهد
پیر بته مثال (2286) :
او رِ نوینده، شناگر قابلیه!
معنی
آب نمی بیند،(وگرنه) شناگر قابلی است!
کنایه از
در وضعیت مساعد، ماهیت اصلی خود را نشان می دهد
برابر پارسی
خانه نشستن بی بی از بی چادری است
پیر بته مثال (2287) :
او رِ پِل بِن جا در کنده!
معنی
آب را از زیر پل عبور می دهد!
کنایه از
آدمی چاخان گو و بلوفزن است
برابر پارسی
پهلوان پنبه است
پیر بته مثال (2288) :
ماسِّ جولِه عاروسِ ( آروس) زَر نَوونه
معنی
ظرف چوبی ماست شیربهای زَن محسوب نمیشود
کنایه از
اینکه برای کار بزرگ باید هزینه بیشتری پرداخت کنید
پیر بته مثال (2289) :
خالی خِش گو کارِ پِش نَشونِهخِش خالی هم زَنِ زَر نَوونه
معنی
با یک بوس ( ماچ دادن ) گاو کار نمیکنندو یک بوس خالی هم .شیر بهای زن محسوب نمی شود
کنایه از
اینکه برای کار بزرگ باید بیشتر هزینه کنی
نویسنده : دبیر نبی مفید
پیر بته مثال (2290) :
آدِمیزاد اگه ات تا سَگ دارِه بهتر از اینه که رَفِق بی رَگ دارِه
معنی
اگر آدِمیزاد یک سگ داشته باشد بهتر این است که دوست بی رَگ داشته باشد
کنایه از
عدَمِ وفا است
توضیجات بیشتر
واژه بی‌ رگ در زبان پارسی به شکلی کنایه‌آمیز و تحقیرآمیز به کسی گفته می‌شود که فاقد احساس غیرت، تعصب، شجاعت یا حس مسئولیت‌پذیری است سگ در وفاداری در بین حیوانات زبانزد خاص و عام است
پیر بته مثال (2291) :
لَمپا رِه ونه شه دَسِّ جا سو هاکِنی
معنی
چِراغ گرد سوز را باید با دست های خودت روشن کنی
کنایه از
اینکه انسان نباید در زندگی وابسته به کسی باشد
پیر بته مثال (2292) :
کمینتا قَلِّه رِه باد بِدامه ؟
معنی
کدام قلعه ره از دست دادم ؟
کنایه از
کنایه از این موضوع است که چه خطائی از من سَر زدِه اَست ؟ یا چه اشتباهی مرتکب شدم
پیر بته مثال (2293) :
آدِم تَرسو شه ساینِه ی جا تَرسِنه
معنی
آدم ترسو از سایه خودش هم می تَرسد.
برابر پارسی
آدم مار گَزیدِه استکسی که همیشه از جانب دیگران ضربه خورده است .
پیر بته مثال (2294) :
امرو آَسمون جول دارنه
معنی
امروز عقاب در آسمان هست (دیده شده)
کنایه از
مواظب و مراقبِ اوضاع باش
پیر بته مثال (2295) :
خَوِر نَکِرد شوننه حَمبوم
معنی
حمام را بی خَبر میروند
کنایه از
کنایه از اینکه هیچ جا بدون دعوت نَرو ، بدون دعوت به هیچ مجلسی نَرو
پیر بته مثال (2296) :
دِریویِ او کَچه کَچه توم بونه
معنی
آب دریا قاشق قاشق تمام میشود
کنایه از
کنایه ازاینکه سرمایه ات هر چقدر باشه اگر هر روز برداری تمام میشود
توضیجات بیشتر
باید به سرمایه اضافه کرد وگرنه این سرمایه اگر اندازه آب دریا هم باشد بالاخره روزی تمام میشود
پیر بته مثال (2297) :
شال دَمبُلوس بَخورِدِه دِریو رِه میان کِنده
معنی
شغال اگر دَمبُلوس بِخورد از وسط دریا هم میتواند بگذرد
کنایه از
کنایه از حامی و پشتیبان قوی داشتن است
واژگان :
دَمبُلوس -->
شُشِ ماهی
کتاب : کتاب نصاب تَبری
پیر بته مثال (2298) :
کوئی کارِه هر چی هاکِنه خارِه
معنی
کار مردم کوهپایه چون از روی صداقت است هر کاری بکند درست است
کنایه از
کنایه از اطمینان داشتن و مطمئن بودن به کسی است
پیر بته مثال (2299) :
کَدخِدا که دِه دَره گِس نَِدِنه چه دَره ؟
معنی
کدخدایی که در دِه اسا وقتی حرف هیچ کسی را گوش نمی دهد و برای حرف کسی احترام قائل نیست برای چه هست ؟
کنایه از
کنایه از بی فایده بودن است
توضیجات بیشتر
کسی که نبودنش بهتر از بودنش است
پیر بته مثال (2300) :
اِتا دَست جا چَنتا مَگِر خونِّنه گیرنِنه
معنی
با یک دست مگر میتوان چند هنداونه برداشت
کنایه از
یک نفر مگر میتواند چند مسئولیت را قبول کند تا مسئولیت چند کار را در یک زمان قبول کند.